Bộ KH-ĐT ‘than’ tình trạng cát cứ, Thủ tướng hứa sẽ yêu cầu kiểm điểm

  Thủ tướng nhấn mạnh rằng cần thiết phải đổi cách làm, đổi mới tư duy. Đổi mới là khó nhưng nếu không đổi mới, tiếp tục tinh thần bao cấp, quan liêu là chết.

Sẽ kiểm điểm các cơ quan “vì lợi ích cục bộ”

Sáng 11.1, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dự Hội nghị tổng kết công tác năm 2016 và triển khai nhiệm vụ năm 2017 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT). Thủ tướng đánh giá, trong năm 2016, tự do đầu tư kinh doanh bước đầu được khơi dậy, môi trường đầu tư tăng lên. Tuy nhiên, dù có nhiều cố gắng nhưng những chiến lược lớn vẫn chưa được thực hiện một cách có hiệu quả.

Thủ tướng chỉ ra, công tác phối hợp giữa Bộ KH-ĐT với các bộ, ngành và địa phương trong điều hành kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều hạn chế khi vẫn còn tình trạng “nói qua, nói lại nhiều quá”.

Thủ tướng lấy ví dụ về trường hợp dự thảo Luật Quy hoạch, vẫn còn ý kiến khác nhau giữa một số bộ khi dự thảo luật được đưa ra thảo luận tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 10.1.

Theo đó, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ kiểm điểm vấn đề này đối với các cơ quan liên quan “vì lợi ích cục bộ của mình”. Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng nhắc nhở Bộ KH-ĐT chưa thuyết phục tốt bởi vì “nói phải củ cải cũng nghe”.

Một mặt bất cập nữa là dự báo và công tác dự báo còn nhiều vấn đề. Tinh thần sát dân, sát cơ sở, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, thẳng thắn còn ít. Một bộ phận Bộ KH-ĐT tư duy ít thay đổi.

Phát biểu tại hội nghị về vấn đề này, ông Vũ Quang Các, Vụ trưởng Vụ quản lý quy hoạch (Bộ KH-ĐT) đề cập đến tình trạng các bộ tiếp tục “cát cứ”, giữ lợi ích riêng biệt của các bộ ngành.

Theo ông Các, dự án luật này đã được Quốc hội thảo luận ở tổ và ở hội trường với kết quả được đánh giá rất cao, gần như được Đại biểu Quốc hội đồng tình 100% nhưng khi trình ra Uỷ ban Thường vụ, các bộ ngành vẫn cứ giữ tình trạng cũ, nói ngược lại.

“Các Bộ vẫn quyết giữ lấy công việc và không chịu đổi mới. Hiện tượng này kéo lùi sự phát triển và duy trì mãi sự trì trệ. Nếu chúng ta cứ làm việc theo cách đó thì không thể có sự đổi mới được. Chúng tôi đã đi trực tiếp các bộ để bàn từng vấn đề nhưng cuối cùng Thường vụ vẫn như thế. Qua công việc thực tế, tôi thấy rằng hiện nay có những vấn đề phải có sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng mới giải quyết được”- ông Các nói.

Tại cuộc họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng cũng tỏ ra hết sức bất ngờ khi các bộ lại tiếp tục có ý kiến khác nhau về dự thảo luật. Bộ trưởng cho rằng cho rằng cần thống nhất nguyên tắc làm việc. Bởi vì dự thảo Luật Quy hoạch đã đầy đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghĩa là đã được Chính phủ thông qua. 

“Khi đã trình ra Thường vụ Quốc hội thì ý kiến của đại diện các bộ chỉ có tính tham khảo, không phải chính thức. Vì Chính phủ trình dự thảo Luật ra Thường vụ Quốc hội rồi, mà đại diện các bộ ngành lại nói ngược, nói khác thì trái với nguyên tắc”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Không đổi mới tư duy là chết

Thủ tướng nhấn mạnh tại cuộc họp rằng cần thiết phải đổi cách làm, đổi mới tư duy. Đổi mới là khó nhưng không đổi mới cách làm, đổi mới tư duy, tiếp tục tinh thần bao cấp, quan liêu là chết.

Thủ tướng lấy ví dụ về khu Giảng Võ (Hà Nội) để nói về tư duy quy hoạch đối với người làm công tác kế hoạch-đầu tư.

“Nếu như làm 10 cái nhà 50 tầng ở đó thì nói như Bí thư Hoàng Trung Hải, là một thảm họa đang đến với Hà Nội. Chưa làm đã tắc đường thì làm nữa, sẽ đi đường nào? Không phải là cấm nhà cao tầng, mà chính là hạ tầng xung quanh cái khu này như thế nào. Cho nên phải làm hạ tầng thì mới làm nhà cao tầng. Quy hoạch phải theo đúng tiêu chí quy hoạch. Không phải cứ làm nhà cao tầng là không có đường đi”, Thủ tướng nói.

Về cách làm kế hoạch, theo Thủ tướng, nền kinh tế đã chuyển đổi mạnh mẽ sang nền kinh tế thị trường, do vậy, tư duy của nhà lập kế hoạch phải thay đổi trước một bước, chứ không phải chỉ thay đổi theo. Việc lập kế hoạch phải dựa trên các quy luật của nền kinh tế thị trường khi thị trường đã là một nhà lập kế hoạch rất tài ba. Chức năng của Bộ KH-ĐT là lập kế hoạch cho Nhà nước chứ không phải lập kế hoạch thay cho thị trường.

“Việc lập kế hoạch, quy hoạch phải trên tinh thần kiến tạo chứ không phải tiện cho việc quản lý, kiểm soát, kìm hãm, tạo cơ hội xin-cho” – Thủ tướng nói.

Thủ tướng nhấn mạnh rằng, việc lập quy hoạch không thể chỉ khép kín trong nội bộ Bộ KH-ĐT mà phải có sự tham gia góp ý, phản biện của giới chuyên gia, doanh nghiệp. Việc lập quy hoạch phải xóa lợi ích nhóm, loại bỏ việc đan xen bất hợp lý các lợi ích cục bộ của bộ, ngành, các tập đoàn trực thuộc và những doanh nghiệp thân hữu. Lập quy hoạch phải dựa trên lợi ích quốc gia, dân tộc; lợi ích ngắn hạn không được mâu thuẫn với lợi ích chiến lược dài hạn.

“Bộ KH-ĐT cũng như các cơ quan KH-ĐT trong lập quy hoạch, kế hoạch chắc chắn có va chạm, vì vậy Bộ cần có dũng khí trong vấn đề này. Nếu tự tin điều đó là đúng thì cần quyết tâm bảo vệ cho được”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Với vai trò kiến trúc sư trưởng của nền kinh tế, Bộ KH-ĐT cần tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, bảo đảm tính khoa học, sáng tạo.

“Một kiến trúc sư giỏi là trong điều kiện nguồn lực eo hẹp nhất vẫn có thể đưa ra một thiết kế tốt nhất. Vậy chúng ta đang trong bối cảnh nguồn lực eo hẹp thì cách tính toán nào cho có hiệu quả nhất? Đó là câu hỏi, một bài toán lớn đặt ra cho Bộ KH-ĐT”, Thủ tướng nêu rõ.

Thủ tướng nhấn mạnh Bộ KH-ĐT phải có chương trình cải cách tốt nhất để xứng tầm kiến trúc sư trưởng của đất nước.

Hoài Phong